Güneşten korunma ile ilgili ayrıntılar
Uzm.Dr. Çilem KAYA KOÇ

Uzm.Dr. Çilem KAYA KOÇ

Güneşten korunma ile ilgili ayrıntılar

21 Temmuz 2017 - 13:50

Ultraviyole(UV) ışınlarının insan sağlığı ve deri üzerinde çok önemli etkileri bulunmaktadır. Yerküreyi etkileyen iklimsel değişimlere, güneşin ultraviyole ışımasının artışına ve ozon tabakasının azalmasına bağlı olarak; günümüzde güneşin deri üzerindeki tüm olumsuz etkileri  göz önüne alındığında, en önemli yere sahip olan deri kanseri  birinci sırada yer almaktadır.  Bronzlaşma olarak tanımlanan deri renginin artması, cildin üst tabakalarındaki  hücrelerin DNA’ sına zarar vererek çeşitli deri kanserlerinin gelişiminde doğrudan rol oynayabilmektedir. Bu nedenle biz dermatoloji uzmanları, özellikle malign melanom (deri kanseri) gelişiminde çocuk ve genç erişkinlerde UV maruziyetinin azaltılmasının önemine dikkat çekmekteyiz. Çeşitli deri kanserlerinin oluşumunda en büyük rolü olan UV ışınları hakkında bazı faydalı bilgileri paylaşmak istiyorum.

Güneş ışığındaki UV düzeyleri ekvatora yakınlık, mevsim ve saate bağlı olarak  değişmektedir. Bu konuda bazı ayrıntılar değer taşımaktadır. Örneğin güneş ışıkları  11:00-15:00 saatleri arasında günlük miktarın  %60’ ı şeklinde yere ulaştığı için bu saatler arasında güneşe maruz kalınmamasını önermekteyiz. Ekvatora yakınlık, deniz seviyesinden yükseklik (her bin metre yükselmeyle UV %10-12 artar), yansıma (kar, kum ve denizden önemli derecede yansıma olur) UV şiddetini arttıran diğer faktörlerdir. Bu nedenle kayak yapılırken de yazın deniz kenarında gölgedeyken de güneşten korunmak önemlidir. Çünkü gölgede durmak güneşten direk gelen UV’ yi engellese de gökyüzünde dağılan ve ayrıca yansıyan UV’ ye engel değildir. Yani yaz aylarında öğle saatlerinde gölgede olmak sizi güneşin zararlı etkilerinden korumaz.

Bir diğer ayrıntı ise; özellikle kış aylarında bulutlu havalarda güneş ışığının olmadığını zannedip korunmasız kalınmasıdır.  Bulutların UV filtre edici etkisi çok değişken olduğundan (ince bulutlar güneş ışığını hemen hemen hiç etkilemezken, kalın bulutlar önemli derecede filtreleyebilir) kış aylarında da güneş koruyucu kremlerin düzenli olarak kullanılmasında fayda vardır.

Güneşten korunmak amacıyla diğer dikkat edilmesi gereken ayrıntılar ise, giysi ve güneş koruyuculardır .

Giysiler güneşten koruyucuya göre daha güvenilirdir. Derinin hangi bölgelerinin korunduğu açıkça görülebilir ve giysiler ıslanmadığı sürece zamanla koruma miktarı azalmaz. Giysinin UV koruyucu özelliğini belirleyen etkenler şöyle sıralanabilir:

Dokuma sıklığı, en önemli etkendir. Dokuma sıklığı fazla ve ağırlığı olan kıyafetlerin UV geçirgenliği daha azdır. Llikra gibi esneyebilen giysilerin koruma özelliği azdır.

Koyu renkli giysiler daha çok güneş ışığını emdiği için  ışığı yansıtan açık renk giysiler giyilmelidir.

Güneşten koruyucular ise  içindeki aktif maddeler nedeniyle, kimyasal ve fiziksel  olarak ikiye ayrılırlar. Bu iki madde güneş ışınlarının UVA ve UVB dalga boylarına karşı koruma sağladığı için kremlerin içinde birlikte kullanılmaktadırlar.  Fakat özellikle çocuk ve hamilelerde, içinde sadece fiziksel koruyucu maddeler olan güneş koruyucu kremlerin kullanımını öneriyoruz.

 Güneşten korunma faktörü (sun protection factor-SPF) ; koruyucu sürülmüş derinin, koruyucu sürülmemiş deriye göre  kızarıklık oluşturduğu  güneş ışığı dozunun  oranlanmasıdır.  Yani SPF 15 olan bir güneş koruyucu krem  ile korunan bir kişide kızarıklık gelişmesi için koruyucu krem sürmeyen bir kişiye göre 15 kat daha fazla UV alması gerekmektedir.

Bu durum insanlar tarafından yanlış algılanabilmekte ve kişiler güneş koruyucu sürüp saatlerce güneşte kalabileceklerini düşünmektedirler. Oysa ki güneş koruyucu ürünlerin üzerinde yazan SPF sayısı birçok nedenden dolayı kişileri korumak için yeterli değildir. Koruyucu kremlerin etkinlik süreleri kısıtlıdır bu nedenle yaz aylarında 4 saatte bir tekrarlamak ve güneşe maruz kalmadan en az 20 dakika önce sürmüş olmak gerekmektedir. Ayrıca ıslanma, terleme ve kurulanma gibi etkilerle koruyucuların etkinliğinin azaldığı ve tekrar edilmesi gerektiği bilinmelidir. 

Güneş ışınlarının zararları, deri üzerindeki olumsuz etkilerine dair  paylaştığım bu bilgilerle amacım, deri kanserlererine dair  toplumsal farkındalığı arttırmaktır. Deri kanseri gelişiminde,hem hayatımız boyunca maruz kaldığımız güneş ışığının toplam dozu hem de uzun süreli-tekrarlayıcı  ve deride yanık oluşturacak şiddette UV ışınlarına maruz kalmak önem taşımaktadır. Bu nedenle uzun süreli toplam güneş hasarından ve güneş yanığından korunmak çok çok önemlidir.

Kendinizi ve sevdiklerinizi güneşin zararlı ışınlarından koruduğunuz güzel bir yaz geçirmeniz dileğiyle…

Uzm. Dr. Çilem KAYA KOÇ

Dermatoloji uzmanı

 

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar