Afşin'de tarımda çıkış yolu aromatik bitkiler mi?
Göknur Yumuşak

Göknur Yumuşak

goknur_yazici@hotmail.com

Afşin'de tarımda çıkış yolu aromatik bitkiler mi?

10 Ekim 2021 - 23:52

K.Maraş’ın Afşin ilçesinin Kaşanlı köyünde kütüphane kurmak için gittiğimde Afşin kaymakamını ve belediye başkanıyla görüştüm. Tarım konusunda epey sohbet etme olanağım oldu onlarla.
Belediye başkanı göreve geldiğinden beri tarım çalışmalarına ağırlık veriyormuş. Bu benim çok ilgimi çekti. Çok güzel çalışmalar bunlar. Yerel yönetimlerin tarım çalışmalarına ağırlık vermeleri çok önemlidir. Bölgelerindeki özellikle kadınlar başta olmak üzere insanların ekonomiye katılmaları çok güzel bir gelişmedir. Afşin’de yetiştirilen aromatik ürünler kadınlar tarafından işlenerek belediye tarafından pazarlanıyormuş.
Afşin-Elbistan ovası yüzölçümü bakımından Türkiye’nin dördüncü büyük ovası. Termik santral kurulmadan önce çok verimli ve sulak topraklara sahipti bu ovanın bir kısmı.



Afşin ilçesinin içinde bulunduğu ovanın toprak çeşitliliği, bölgede bulunan köylerin sosyo-ekonomik durumlarınıda belirlemiş. Alüviyal topraklara sahip güney köylerinde sulu tarım ve yüksek verimlilik imkanları nedeniyle, gelir azlığına dayanan göç yaşanmazken, toprakları daha verimsiz ve kıraç topraklara sahip kuzey köylerde ekonomik nedenler sebebiyle, yoğun olarak Afşin İlçe merkezi ve büyük şehirlere ve yurtdışına göç yaşanmış.Benim bir iş kazasında ölen abim için kütüphane yaptırdığım annemin babamın köyü Kaşanlı’da  Kuzey bölgesinde yer alıyor.Köy kıraç bir dağ köyü.Termik santrale çok yakın olduğu için toprakları kirlenmiş ve zaten az olan tarım tüm dünyanın birçok yerinde olduğu gibi tamamen bitmiş köyümüzde  de. Ben çocukken bağlarımız vardı çok güzel üzümler yetişirdi. O bağlara kül yağdığı için bağların hepsi yok oldu.Annem anlatırdı köylüler Gürün’le sınır yaylalara gidermiş yazları. Küçük hayvancılık çok yapılıyormuş eskiden.En önemli geçim kaynağı imiş tüm Doğu Anadolu bölgesinde olduğu gibi. Şimdi girdiler çok pahalı olduğu için tüm Türkiye’de olduğu gibi hayvancılık çok azalmış.  Tüm bunlardan dolayı Kaşanlı gibi kuzey bölgesindeki köyler çok fazla göç vermiş şehirlere,büyük kentlere ve yurtdışındaki ülkelere. Kıraç olan kuzey bölgesinin arazi varlığı güney bölgesinden çok daha büyük.

Tarımda bir çıkış yolu olarak başta lavanta olmak üzere aromatik bitkilerin tarımı gündeme gelmiş bölgede. Hem Afşin’de ve Elbistan’da belediyeler bu konuda çalışmalar başlatmışlar.
Afşin belediyesi 2014 yılında kurduğu küçük bir serada 2 paket lavanta tohumu ve 15 adet lavanta fidesiyle üretime başlamış.
Şimdi 15.000 fidelik lavanta alanına ulaşılmış. Daha sonra lavantaları işleyerek değerlendirmeye başlamışlar.İzmir, Denizli,Antalya, Isparta ve Afyon’daüretim yapan çiftçilerle görüşmüşler; aromatik ürünler üreten işletmeleri incelemişler.
Yapılan tespit ve değerlendirmeler sonucunda; aromatik bitkilerin katma değerinin yüksek olduğu, kıraç olan kuzey köylerinde önemli bir gelir artışına sebep olacağı değerlendirmesine ulaşmışlar.



Aromatik yağların analizi Sütçü imam üniversitesinde ve Anadolu Üniversitesi Eczacılık bölümünde yapılıyor. Afşin belediye başkanı Mehmet Fatih Güven Afşin’de yapılan çalışmalarla ilgili şu bilgileri verdi:
“Afşinde, 2014 yılında belediye imkanları yapılan sera ile aromatik bitki üretimi başladı. 2018 yılında oluşturulan proje kapsamında aromatik bitkiler çiftçiler arasında yaygınlaştırıldı.Lavanta üretimi ile başlayan üretim, aromatik gül ile devam etti. 2021 yılında,bilye kekik üretimi başladı.  Şu an kekik üretiminin artırılması çalışmaları devam ediyor.

Aromatik bitki üretimi konusunda belediyemiz fide dikim makinası, aromatik bitkilerden yağ elde edilmesi, satınalma ve pazarlama işlemlerinde tam destek sağlamaktadır.
Hayvancılık konusunda belediyemizin bir çalışması yoktur. Hayvancılık yapan çiftçilerimiz kaba yemlerini kendileri üretiyor, süt ve besi yemlerini hazır alıyorlar.

Lavanta vegül yağı pazarlamasını çiftçiler adına belediyemiz yapmaktadır. Aromatik bitkilerden yağ ve kozmetik ürünler belediyemiz tesislerinde yapılmaktadır.

Hüyüklü, Büyük Sevin, Türk Sevin, Başüstü, Altunelma köylerinde deneme ekimleri yapılmaktadır. Kasım 2021 dönemi için Anzorey köyünde 20 dekar, Deveboynu-Yeşildere de 60 dekar ve Afşin merkezde 228 dekar alanın ekilmesi için hazırlıklar tamamlanmıştır. Toplamda yıl sonu itibariyle deneme ekimleriyle birlikte 680 dekar alana ulaşmış olacağız.

Ekim çalışmalarında mevsimlik olarak kadınlar istihdam edilmektedir. Kozmetik üretiminde, özelikle kadınların kendi adına üretim yaparak, kendileri tarafından satılması amaçlanmaktadır.
Sabit semt pazarında bir üretici pazarı oluşturulmuştur. Burada küçük çapta tarımsal ve hayvansal üretim yapançiftçilerimizin ürünlerini pazarlamasını sağladık.
Lavanta, diğer aromatik bitkiler, adaçayı ve kekik konusunda yoğunlaşmayı düşünüyoruz. Küçük bir alandada, sipariş üzerine ıtır üretimi planlanmaktadır.
Hayvancılık ile ilgili çalışmamız yoktur.

Katma değeri yüksek, pazarlama problemi çözülmüş tarımsal ve hayvansal üretim göçü önler. Bizim yaptığımız proje göçün önlenmesine ve insanların yerinde istihdamına yöneliktir. Dekarda yıllık 150-200 tl bandında gelir elde edilen kıraç arazilerde, dekarda 1500-2000 tl gelir elde etme imkanının nasıl olacağını çiftçilerimize deneyerek gösteriyoruz. Örnek çiftçilerin üretim yapmasını sağladık. Ürünlerini işleyerek satın aldık ve sattık. Sonuçlarıkamuoyunda çiftçilerimizin beyanlarıyla duyurduk. Böylelikle ekim alanlarını ve üretim yapan çiftçilerimizi artırmayı planlıyoruz.



Bu tip çabaların başarılı olması için;

  • Tarımsal üretimin çiftçiye öğretilmesi, sonuçlarının gösterilmesi,
  • Elde edilen ürünlerin işlenerek katmadeğerinin arttırılması için tesisler kurulması,
ve ürünün pazarlanmasını sağlayacak mekanizmaların kurulmasının şart olduğunu düşünüyorum.

Çalışmalarımızda bu üç konuyu gerçekleştirmek için, belediyemiz bünyesinde kurduğumuz İktisadi işletme ile çalışıyoruz. Burada kooperatif mantığı ile hareket ederek, kazancın tamamına yakınını çiftçilerimize bırakıyor sadece işletme giderlerini tahsil ediyoruz. Devamında, bu ürünlerin alım ve satımını yapacak bir sektörün ilçemizde oluşmasını amaçlıyoruz. Üretici sayısındaki artışa uygun olarak tesis ve alıcı sayısının artmasını, bu yolla ticari bir döngünün oluşmasını amaçlıyoruz. Özellikle yerel idarelerin önceliklerinin iş başındaki belediye başkanına göre değişkenlik gösterdiğini düşündüğümüzde, bu hususun fiili bir zorunluluk olduğunu düşünüyorum.

Projemizde asıl istihdam artışının, turizm sektöründe olacağını, bu alanda sağlanacak istihdamın görece olarak tarım sektöründe sağlanacak istihdam artışından çok daha fazla olacağını düşünmekteyim. Tarım sektöründe sağlanacak gelir artışının ise, nitelik olarak çok daha fazla olacağını, boş arazilerin ekime kazandırılması ile göçün duracağını, buradan elde edilen gelir artışının kentin bütün kesimlerine yansıyacağını düşünüyorum. Öte yandan aromatik bitkilerin çok yıllık olması ve milyonlarla ifade edilecek adetlere ulaşması, kentimizin karbon ayak izlerini önemli ölçüde azaltacaktır. Özellikle bu etkinin farkında olmak, bana inanılmaz bir haz vermekte ve projeye duyduğum heyecanı ve tutkuyu artırmaktadır. Diğer taraftan üretilen aromatik bitkilerin tüm kentte yaygınlaşması ile birlikte, İbniHaldun tarafından dillendirilen “ kentin sosyal- psikolojik yapısında- aurasında” oluşacak  etkiyide görmek ve gözlemlemek istiyorum.“ dedi.
Özellikle kıraç arazilere sahip kuzey bölgesindeki köylerde aromatik bitkilerin yetiştirilmesinden başka alternatif yok bana göre. Çünkü Afşin -Elbistan termik santralinin etkileri yüzlerce kilometre uzağa kadar yayılıyor.( İstanbul BİA Haber merkezi 4 Mayıs 2021)

Termik santralden  dolayıkirlenen topraklarda aromatik bitkilerin yetiştirilmesi bir kurtuluş-umut- çıkış yolu olabilir.



Afşin belediyesi örnek tarım çalışmaları başlatmış. Bu çok güzel. Emeklerine sağlık. Bir tarımcı olarak bu çalışmalar beni çok mutlu etti. Daha geniş alanlarda bu bitkilerin tarımının yapılmasını umut ediyorum. Umarım babamın annemin köyüKaşanlı’da da aromatik bitkiler yetiştirilmeye başlanır ve o kıraç bölgedeki insanlarda ekonomiye katılarak tarımdan gelir elde edebilirler.

Türkiye’de son yıllarda yerel yönetimler tarıma ağırlık vermeye başladılar bu çok güzel bir gelişmedir. Büyük kentlerin yerel yöneticileri parti farklılığı gözetilmeden küçük şehirlerle dayanışma içerisinde işbirliği yapmalıdır. Bu ülkemiz için çok önemlidir.  Yerel yönetimlerin desteğiyle yapılan tarım çalışmaları umarım tüm Türkiye’de bütün bölgelere yayılır ve dayanışma içerisinde çalışılır. Ben bütün çalışmalarımda ilgili kurumların farklı düşüncelerini bir tarafa bırakarak ülkemiz için iş birliği içerisinde çalışmasından yanayım. Bu verimlilik açısından çok gereklidir. Tarım çok önemlidir. Çünkü tarım ürünleri olmadan yaşamın sürekliliğinin sağlanması mümkün değildir. Bu yüzden tarımın gelişmesine katkıda bulunan herkese çok kıymet veriyorum. Bu anlamda Afşin’de örnek tarım çalışmaları yaptığı için belediye başkanı Mehmet Fatih Güven’e bir tarımcı olarak çok teşekkür ediyorum.Tarımsal çalışmalar yapan yerel yönetimler ülkemizdeki başka yerel yönetimlere örnek olur umarım. Bunun hayali bile beni çok mutlu ediyor.

Sağlıklı günler, sevgiler…

YORUMLAR

  • 0 Yorum